De geschiedenis van casino’s in België: van Spa tot het online casino

Kernboodschap: België was historisch een pionier op het vlak van casino’s, met Spa al in 1763, maar het moderne beleid steunt vooral op één fundamenteel principe: bescherming van de speler. Sinds de wet van 1999 worden kansspelen niet aangemoedigd of gepromoot, maar strikt gereguleerd en gekanaliseerd om de risico’s op verslaving en financiële ontsporing te beperken. Dit model berust op een sterke regulering door de Kansspelcommissie, op concrete instrumenten zoals het EPIS-systeem voor spelersuitsluiting, en op strikte wettelijke verplichtingen, zowel voor fysieke casino’s als voor online casino’s.

Je denkt misschien dat kansspelen een recente uitvinding zijn, maar de oorsprong van het casino is veel rijker dan verwacht. Door ons te verdiepen in de geschiedenis van casino’s in België ontdekken we dat ons land wereldwijd een voortrekkersrol speelde, lang vóór het digitale tijdperk. We nemen je mee op deze boeiende evolutie, van de eerste etablissementen in Spa tot het beschermende wettelijke kader van vandaag.

1. De oorsprong van casino’s in België: lang vóór neonlichten

2. Een eeuw juridische vaagheid: tussen verbod en tolerantie

3. 1999: de grote hervorming die het moderne Belgische casino vormgaf

4. Het digitale tijdperk en de hedendaagse uitdagingen van Belgische casino’s

De oorsprong van casino’s in België

Lang vóór ze schitterden onder moderne verlichting, liggen de wortels van het casino in Italië. Het woord casino is afgeleid van casina, wat “klein huis” betekent. In de 17e eeuw, in regio’s zoals Veneto, Lombardije en Toscane, verwelkomden elegante speelzalen aan de rand van steden edellieden en liefhebbers rond gezelschapsspelen of geldspelen. Deze vroege etablissementen legden de basis voor een gestructureerde en gecodificeerde vorm van ontspanning, die zich vervolgens over Europa verspreidde, van Londen tot Aken.

In diezelfde lijn zou België één van de belangrijkste hoofdstukken in de geschiedenis van het kansspel schrijven.

Spa 1763: de geboorte van het eerste moderne casino

De bouw van La Redoute in Spa in 1763 betekende een keerpunt. Dit gebouw wordt beschouwd als het oudste casino ter wereld dat nog steeds actief is. Het was toen een onmisbare ontmoetingsplaats voor de Europese aristocratie.

Wat het zo modern maakte, was de ongeziene combinatie van balzalen, theater en casinospelen. Hier werd een cruciale bladzijde in de casinogeschiedenis geschreven.

De beroemde bijnaam van Spa, het “Café van Europa”, illustreert perfect zijn centrale rol en enorme internationale uitstraling in die periode.

Een bliksemsnel succes en de eerste pogingen tot regulering

De populariteit van deze instellingen was onmiddellijk. Andere kuuroorden probeerden al snel het model van Spa te kopiëren om mee te profiteren van deze dynamiek.

Dat succes trok al snel de aandacht van de overheid. De eerste regels en belastingen verschenen, wat het begin markeerde van een lange geschiedenis van regulering.

Zeer vroeg beseften de autoriteiten dat het succes van gokinstellingen gevoelige sociale en economische vraagstukken met zich meebracht. De toenemende populariteit riep vragen op rond controle, fiscaliteit en spelersbescherming, en zette een denkproces in gang dat eeuwen zou overspannen. Deze eerste regulerende initiatieven kondigden al de filosofie aan die later de Belgische wetgever zou leiden: beter een bestaande praktijk strikt omkaderen dan haar negeren of ongecontroleerd laten groeien.

Een eeuw juridische vaagheid: tussen verbod en tolerantie

1830: onafhankelijkheid en een abrupt verbod

De Belgische Grondwet van 1831 nam een harde positie in en verbood gokhuizen volledig. Dit was een radicale breuk met het verleden, ingegeven door de wil om de openbare zedelijkheid te beschermen.

Dit strikte verbod duwde de activiteiten helaas richting clandestiniteit. Het onderliggende probleem werd niet opgelost, maar simpelweg aan het zicht onttrokken.

Ironisch genoeg werd een land dat pionier was op casinogebied plots één van de strengste van Europa.

Het tolerantiebeleid: het geval van de kustcasino’s

Geconfronteerd met de economische realiteit nam de staat zijn toevlucht tot een vorm van “administratieve tolerantie”. De overheid begon oogluikend toe te kijken, omdat de toeristische aantrekkingskracht zwaarder woog dan de regelgeving.

Deze tolerantie gold vooral voor populaire badplaatsen. Casino’s werden feitelijke uitzonderingen, die toeristen aantrokken zonder een duidelijk wettelijk statuut, opererend in een gedoogde grijze zone.

Dit “publiek geheim” hield decennialang stand en zorgde voor grote rechtsonzekerheid bij exploitanten, die moeilijk langetermijnplannen konden maken.

De negen historische casino’s vóór de wet van 1999

Aan de vooravond van de hervorming van 1999 telde België negen gedoogde fysieke casino’s, die opereerden binnen een onzeker juridisch kader. Ze genoten administratieve tolerantie zonder een stabiele wettelijke basis.

De Kansspelwet zou deze situatie later verduidelijken door deze negen casino’s officieel te erkennen. Ze maakte ook de weg vrij voor de creatie van een tiende casinolicentie in de jaren 2000, zodat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest formeel over een eigen casino kon beschikken, binnen een volledig legaal en gereguleerd kader.

De tien gedoogde casino’s waren:

• Blankenberge

• Chaudfontaine

• Dinant

• Knokke-Heist

• Middelkerke

• Namen

• Oostende

• Spa

• Chaudfontaine

• Brussel

1999: de grote hervorming die het moderne Belgische casino vormgaf

Deze onhoudbare situatie, een mix van verboden en tolerantie, kon niet blijven duren. Het einde van de 20e eeuw markeerde dan ook een beslissend keerpunt.

Een einde maken aan de chaos: de doelstellingen van de Kansspelwet

De wet van 7 mei 1999 betekende een mijlpaal in de Belgische kansspelgeschiedenis. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, was het hoofddoel niet het uitbreiden van het spelaanbod, maar wel de bescherming van de speler.

De wetgever wilde illegaal spel bestrijden, het risico op verslaving verminderen en een strikte controle over de sector invoeren. De gekozen logica was die van kanalisatie: spelers leiden naar een legaal, beperkt en gecontroleerd aanbod, in plaats van hen bloot te stellen aan ongereguleerde praktijken.

Om dit nieuwe landschap te structureren, werd een centrale instantie opgericht: de Kansspelcommissie, voortaan de enige bevoegde autoriteit voor de regulering van de markt.

Deze filosofie van kanalisatie betekent spelers begeleiden naar een legaal en gecontroleerd aanbod, in plaats van ongebreidelde illegaliteit toe te laten.

De Kansspelcommissie: waakhond van de sector

Wat is precies de rol van deze instelling? De Kansspelcommissie is verantwoordelijk voor het toekennen van licenties, het strikt controleren van exploitanten en het actief beschermen van spelers.

Haar bevoegdheden zijn reëel: zware sancties, administratieve boetes en het beheer van de EPIS-lijst met uitgesloten spelers.

Zo is de Kansspelcommissie uitgegroeid tot de onmisbare hoeksteen van het volledige Belgische casino-ecosysteem.

Een centraal instrument in dit beschermingsbeleid is het EPIS-systeem (Excluded Persons Information System). Deze nationale databank maakt het mogelijk spelers uit te sluiten, vrijwillig, administratief of gerechtelijk. Iedereen die in EPIS is opgenomen, wordt automatisch geweigerd in zowel fysieke casino’s als Belgische online gokplatformen.

Dit mechanisme toont duidelijk de wil van de Belgische wetgever om preventie en spelersbescherming centraal te stellen, los van commerciële overwegingen.

Het licentiesysteem: een strikte indeling

De wet voerde verschillende licentiecategorieën in om de markt te segmenteren. Elke licentie komt overeen met een specifiek type inrichting en toegestane spellen.

Onderstaande overzichtstabel illustreert dit nauwkeurige juridische kader:

Het digitale tijdperk en de hedendaagse uitdagingen van Belgische casino’s

Het keerpunt van 2010: de komst van het legale online casino

De wet van 1999 hield geen rekening met het internet. Wetgevende aanpassingen in 2010 en 2011 breidden het principe van kanalisatie uit naar de digitale wereld. Deze evolutie creëerde de veilige markt voor legale online casino’s in België.

Het Belgische model hanteert een strikte en geruststellende regel: enkel houders van een fysieke licentie (A of B) kunnen een online licentie (A+ of B+) verkrijgen. Dit voorkomt de wildgroei van onbekende spelers op de markt.

De Belgische wetgeving verplicht online casino’s bovendien tot het implementeren van verplichte beschermingsmaatregelen. Spelers zijn onderworpen aan een wekelijkse stortingslimiet, krijgen realiteitsmeldingen tijdens spelsessies en kunnen zich op elk moment vrijwillig uitsluiten.

Deze maatregelen vullen het EPIS-systeem aan en zorgen voor een onmiddellijke en uniforme toepassing van de beschermingsregels, zonder uitzondering.

Deze koppeling tussen fysiek en digitaal maakt het mogelijk om klassieke ervaringen, zoals online blackjack, over te brengen naar een volledig veilige omgeving.

Dobbelspellen, speelautomaten en live games: het nieuwe aanbod

Het digitale tijdperk heeft geleid tot een ware explosie aan speldiversiteit. Hoewel speelautomaten populair blijven, kennen dobbelspellen een uitzonderlijke populariteit in België.

Zogenaamde “dice slots” vormen een typisch Belgische specialiteit, die puur toeval combineert met een vleugje strategie. Dit belangrijke onderdeel van onze lokale spelcultuur is nu ook online toegankelijk.

Daarnaast zijn er live dealer spellen verschenen, die de sfeer van fysieke casino’s getrouw nabootsen, maar dan op afstand.

Verantwoord spelen en nieuwe uitdagingen: het Belgische casino vandaag

Het Belgische kansspelmodel steunt vandaag op een strikt evenwicht tussen gecontroleerde toegankelijkheid en versterkte bescherming. Zowel fysieke casino’s als online platforms zijn onderworpen aan duidelijke verplichtingen om verslaving te voorkomen, financiële verliezen te beperken en risicogedrag te detecteren.

Deze globale aanpak combineert technologische omkadering, regelgevende controle en responsabilisering van de speler. Ze maakt van België één van de meest veeleisende Europese landen op het vlak van verantwoord spelen, met een kader dat in de eerste plaats gericht is op risicobeperking.

De geschiedenis van casino’s in België, van de prestigieuze Redoute in Spa tot het digitale tijdperk, blijft bijzonder boeiend. Dankzij een strikte regulering geniet je vandaag van een veilige en transparante spelomgeving. Houd er wel rekening mee dat echt speelplezier altijd hand in hand gaat met een verantwoorde houding.

Voor vragen over het wettelijke kader kan je onze hulppagina raadplegen.

👉 Een account aanmaken op een gereguleerd platform

FAQ

Is het waar dat het oudste casino ter wereld Belgisch is?

Dat klopt volledig en is een bron van historische trots. Het Casino van Spa, geopend in 1763 onder de naam “La Redoute”, wordt beschouwd als het oudste moderne casino. Het verwelkomde de Europese aristocratie lang vóór de opkomst van Las Vegas.

Sinds wanneer bestaan kansspelen in België?

Lang vóór de bouw van de eerste casino’s. Al in de 15e eeuw organiseerden Vlaamse steden zoals Brugge loterijen om openbare werken te financieren. Deze cultuur van gereguleerd spel ten dienste van de gemeenschap zit diep verankerd in onze geschiedenis.

Hoeveel fysieke casino’s telt België vandaag?

De Belgische wetgeving beperkt het aantal casino’s strikt om het spelaanbod te beheersen. Historisch werden negen fysieke casino’s erkend door de wet van 1999. Later werd een tiende licentie gecreëerd zodat Brussel, als Europese hoofdstad, officieel over een eigen casino kon beschikken, onder strikt toezicht van de Kansspelcommissie.

Wie mag niet spelen in een Belgisch casino?

Toegang is strikt verboden voor personen jonger dan 21 jaar. Daarnaast mogen bepaalde beroepsgroepen, zoals magistraten, notarissen en politieagenten, om deontologische redenen niet deelnemen. Tot slot wordt iedereen die op de EPIS-lijst van de Kansspelcommissie staat, geweigerd.

Waarom zijn sommige casinosites niet toegankelijk in België?

Dit gebeurt uit veiligheidsoverwegingen. Alleen operatoren met een fysieke licentie mogen legaal een online aanbod aanbieden. Als een site geblokkeerd is, voldoet ze meestal niet aan de strenge nor